عطار نیشاپوری
شاعر زبان فارسی دری
فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشاپوری، مشهور به عطار نیشاپوری، از بزرگترین شاعران، عارفان و نویسندگان زبان فارسی در قرن ششم و هفتم هجری قمری است. او از چهرههای برجستهٔ عرفان اسلامی و ادبیات فارسی به شمار میرود.
زندگینامه
عطار در حدود سال ۵۴۰ هجری قمری (۱۱۴۵ میلادی) در شهر نیشاپور خراسان به دنیا آمد. لقب «عطار» به این دلیل به او داده شد که شغل خانوادگی و حرفهٔ او عطاری (داروفروشی و درمان بیماران) بود.
عطار در کنار کار عطاری، به مطالعه علوم دینی، فلسفه و عرفان پرداخت و سرانجام به یکی از بزرگترین عارفان و شاعران عصر خود تبدیل شد.
ویژگیهای شعری
از برجستهترین شاعران عرفانی زبان فارسی است.
اشعار او سرشار از مفاهیم عرفانی، اخلاقی و معنوی است.
با استفاده از داستانها و تمثیلها، مفاهیم عمیق عرفانی را بیان میکرد.
زبان او روان، دلنشین و تأثیرگذار است.
آثارش تأثیر عمیقی بر شاعران بزرگی مانند مولانا جلالالدین بلخی گذاشت.
آثار مهم
۱. منطقالطیر
مشهورترین اثر عطار که داستان سفر پرندگان به رهبری هدهد برای یافتن سیمرغ را روایت میکند. این اثر یکی از شاهکارهای عرفان فارسی است.
۲. الهینامه
مجموعهای از حکایتها و اندرزهای عرفانی و اخلاقی.
۳. اسرارنامه
اثری عرفانی درباره شناخت حقیقت و سیر و سلوک معنوی.
۴. مصیبتنامه
منظومهای عرفانی درباره جستجوی حقیقت.
۵. تذکرةالاولیا
کتابی ارزشمند در شرح زندگی و احوال عارفان و بزرگان تصوف.
نمونه شعر
تو پای به راه در نه و هیچ مپرس
خود راه بگویدت که چون باید رفت
جایگاه ادبی
عطار یکی از پایهگذاران اصلی شعر عرفانی فارسی است. مولانا درباره او گفته است:
عطار روح بود و سنایی دو چشم او
ما از پی سنایی و عطار آمدیم
این سخن نشاندهنده تأثیر عمیق عطار بر مولانا و ادبیات عرفانی فارسی است.
وفات
عطار نیشاپوری در حدود سال ۶۱۸ هجری قمری (۱۲۲۱ میلادی)، هنگام حمله مغول به نیشاپور، درگذشت.
لقب: شیخ عطار نیشاپوری
شهرت: شاعر، عارف و نویسنده بزرگ فارسی و خالق منطقالطیر و تذکرةالاولیا.