نظامی گنجوی

نظامی گنجوی یکی از بزرگ‌ترین شاعران و داستان‌سرایان زبان فارسی است. او در قرن ششم هجری قمری می‌زیست و به سبب سرودن منظومه‌های عاشقانه، اخلاقی و حماسی شهرت جهانی دارد. زندگی‌نامه نام کامل او جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید و تخلصش نظامی بود. وی در حدود سال ۵۳۵ هجری قمری (۱۱۴۱ میلادی) در شهر گنجه (در جمهوری آذربایجان امروزی) به دنیا آمد. نظامی بیشتر عمر خود را در گنجه سپری کرد و برخلاف بسیاری از شاعران هم‌عصرش، وابستگی چندانی به دربارها نداشت. او به دانش‌های مختلف مانند ادبیات، فلسفه، تاریخ، نجوم و علوم دینی آگاهی گسترده‌ای داشت. ویژگی‌های شعری بزرگ‌ترین داستان‌سرای شعر فارسی محسوب می‌شود. در بیان داستان‌های عاشقانه و اخلاقی مهارت فوق‌العاده‌ای داشت. زبان شعر او زیبا، روان و سرشار از تصویرهای هنری است. از تشبیه، استعاره و صنایع ادبی به‌صورت گسترده استفاده می‌کرد. آثارش دارای مضامین اخلاقی، عرفانی، اجتماعی و انسانی هستند. خمسه نظامی شهرت اصلی نظامی به خاطر مجموعه‌ای از پنج منظومه است که به خمسه یا پنج گنج معروف‌اند: ۱. مخزن‌الاسرار منظومه‌ای اخلاقی و عرفانی که شامل پندها و اندرزهای حکیمانه است. ۲. خسرو و شیرین داستان عشق خسرو پرویز، پادشاه ساسانی، و شیرین. ۳. لیلی و مجنون روایت عاشقانه و مشهور لیلی و مجنون. ۴. هفت پیکر داستان زندگی بهرام گور و هفت گنبد رنگارنگ او. ۵. اسکندرنامه شرح زندگی و فتوحات اسکندر مقدونی در دو بخش: شرف‌نامه اقبال‌نامه نمونه شعر همه عالم تن است و ایران دل نیست گوینده زین قیاس خجل اهمیت ادبی نظامی گنجوی یکی از تأثیرگذارترین شاعران ادبیات فارسی است. آثار او نه تنها در کشورهای فارسی‌زبان، بلکه در سراسر جهان ترجمه و مطالعه شده‌اند. بسیاری از شاعران پس از او از سبک داستان‌سرایی و شیوه بیان او الهام گرفته‌اند. وفات نظامی گنجوی در حدود سال ۶۰۷ هجری قمری (۱۲۱۱ میلادی) در شهر گنجه درگذشت و همان‌جا به خاک سپرده شد. لقب: حکیم نظامی گنجوی شهرت: بزرگ‌ترین داستان‌سرای شعر فارسی و خالق «خمسه» یا «پنج گنج».